Kurban Bayramı tatilinin kamu çalışanları için 1,5 günlük idari izinle birleşerek toplamda 9 güne çıkarılması, özel sektör işçileri için önemli bir konuyu gündeme getirdi. Kamu personelinin tatil süreci uzarken, özel sektördeki işçiler, bayram döneminde yıllık izin kullanmak ya da mesai yapmak durumunda kalacaklar. Ancak bayramda çalışmanın ücreti, normal çalışma günlerine göre farklı bir şekilde hesaplanıyor.
ÖZEL SEKTÖRDE UZUN BAYRAM TATİLİ MÜMKÜN MÜ?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın duyurduğu 9 günlük tatil kararı, yalnızca kamu kurumlarını kapsıyor. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç’ın haberine göre, özel sektör çalışanlarının bu uzun tatilden faydalanabilmesi için yıllık izinlerini bayram günleriyle birleştirmeleri gerekiyor. 2016 yılında yapılan yasal düzenlemeye göre, işçiler yıllık izinlerinin bir kısmını 1’er günlük süreler halinde de kullanabiliyor. Bu sayede, işverenle anlaşan işçiler, tatillerini 9 güne tamamlamak için aradaki günleri izinlerinden düşebiliyorlar.
BAYRAM MESAİSİ NASIL HESAPLANIYOR?
İş Kanunu’na göre, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçilere, her çalıştıkları gün için ilave bir günlük ücret ödenmesi zorunludur. Bu noktada dikkat edilmesi gereken en önemli kural, çalışılan süreye bakılmaksızın işçilerin tam günlük ilave ücrete hak kazanmasıdır. Bayramda sadece yarım saat bile çalışan bir işçiye yasa gereği bir tam gün ilave ücret ödenmesi gerekmektedir. Bu yıl Kurban Bayramı 26 Mayıs Salı günü saat 13:00’te başlayıp 30 Mayıs Cumartesi günü sona erecek. Arife günü öğleden sonra çalışmaya başlayan bir işçi, toplamda 3,5 günlük ilave ücret almalıdır.
HAFTA TATİLİNE DENK GELEN GÜNLERDE ÜCRET ARTARKEN
İşçinin haftalık 6 günlük çalışma süresinin tamamlanıp 7. gün olan hafta tatilinde bayram çalışması yapması durumunda hesaplama değişir. Yargıtay içtihatlarına göre, hafta tatiline denk gelen bayram çalışmaları için işçiye 1,5 günlük ilave ücret ödenmesi şarttır. Örneğin, 23 Mayıs Cumartesi günü tatil yapan ve Pazar gününden itibaren kesintisiz çalışan bir işçi 30 Mayıs Cumartesi günü hafta tatili sayılacağından, bayram süresince çalıştığı için toplamda 4 günlük ek ücret alacaktır.
ÜCRETİ ÖDENMEYEN İŞÇİLERİN HAKLARI
Bayram döneminde işverenlerin sıkça yaptığı hatalardan biri, ek ücret yerine işçilere hafta içinde “izin” (serbest zaman) kullandırmaktır. Ancak yasalar bu konuda net bir şekilde düzenlenmiştir; hafta tatili veya fazla mesai için izin verilebilirken, bayram ve genel tatil çalışmalarında mutlaka nakdi ödeme yapılması gerekmektedir. Eğer işveren, bayram mesaisi ücretini eksiksiz ve zamanında ödemezse, bu durum işçi için “haklı fesih” sebebi sayılır. Böyle bir durumda işçi kıdem tazminatını alarak iş sözleşmesini tek taraflı olarak feshedebilir. Bu, işçilerin haklarını arama yolu iken, deneyimli çalışanlarını kaybetmek istemeyen işverenler için büyük bir risk oluşturuyor.
TURİZM SEKTÖRÜNDE ESNEKLİK UYGULAMALARI
Kurban Bayramı’nın en yoğun yaşandığı turizm sektöründe ise kurallar daha esnek hale geldi. Geçen yıl yapılan düzenlemeyle, Kültür ve Turizm Bakanlığı belgeli konaklama tesislerinde 6 gün çalışma ve 7. gün tatil uygulaması, işverenin inisiyatifine bağlı olarak 10 gün çalışma ve 11. gün tatil şeklinde uygulanabiliyor. Ancak bu esneklik, bayram mesaisi ücretinin ödenmeyeceği anlamına gelmiyor; tatil gününe denk gelen çalışmalar yine zamlı tarifeden hesaplanmaktadır.